Multimedia w Wikimedia Commons Kurtaczki[16] (Pittidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes) obejmująca około trzydziestu gatunków ptaków.
Występowanie
Poza kilkoma gatunkami, które zamieszkują Afrykę, kurtaczki występują w tropikach Azji i Australii[17].
Charakterystyka
Nazwa kurtaczków w języku angielskim, pittas, pochodzi z okolic Madrasu w południowych Indiach od słowa pitta i oznacza po prostu ptaka. Po raz pierwszy użyto tej nazwy w 1713 roku.
Długość ciała wynosi 15-29 cm, masa ciała od 42 do 207 g[18]. Upierzenie w większości przypadków bardzo barwne. Środowisko życia stanowią lasy wiecznie zielone, namorzyny, zarośla bambusów, zadrzewione wąwozy, lasy wtórne oraz plantacje.
Gniazdo stanowi kulista, niestaranna konstrukcja z gałązek i korzonków, często z wplecionym mchem. Posiada boczne wejście. W lęgu 1-7 jaj, zwykle 2-5. Cechuje je okrągły kształt, barwa biała do płowożółtej z szarym lub liliowym kreskowaniem albo czerwonawymi lub fioletowawymi plamkami. Masa jaja wynosi 5-10 g. Inkubacja trwa 12-21 dni, młode pozostają w gnieździe 12-21 dni, stają się samodzielne po kolejnych 5 do 24 dniach.
Systematyka
Etymologia
-
Pitta: nazwa pitta oznaczającego w języku telugu piękną błyskotkę lub zwierzę domowe[19].
-
Hydrornis: gr. ὑδρο- hudro- – wodny, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos – woda; ορνις ornis, ορνιθος ornithos – ptak[20]. Gatunek typowy: Paludicola nipalensis Hodgson, 1837.
-
Eucichla: gr. ευ eu – ładny, piękny; κιχλη kikhlē – drozd[21]. Gatunek typowy: Turdus cyanurus Boddaert, 1783 = Turdus guajanus Statius Muller, 1776.
-
Gigantipitta: łac. gigas, gigantis – olbrzymi, od gr. γιγα gigas, γιγαντος gigantos – olbrzymi; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[22]. Gatunek typowy: Myiothera caerulea Raffles, 1822.
-
Iridipitta: gr. ιρις iris, ιριδος iridos – tęcza; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[23]. Gatunek typowy: Pitta baudii S. Müller & Schlegel, 1839.
-
Melanopitta: gr. μελας melas, μελανος melanos – czarny; rodzaj Pitta VVieillot, 1816[24]. Gatunek typowy: Turdus sordidus Statius Müller, 1776.
-
Erythropitta: gr. ερυθρος eruthros – czerwony; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[25]. Gatunek typowy: Pitta macklotii Temminck, 1834.
-
Anthocincla: Rodzaj Anthus Bechstein, 1805, świergotek; łacińskie cinclus – drozd, od gr. κιγκλος kinklos – mały, niezidentyfikowany przybrzeżny ptak[26]. Gatunek typowy: Anthocincla phayrei Blyth, 1862.
-
Cervinipitta: łac. cervinus – koloru jelenia, cervus – jeleń; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[27]. Gatunek typowy: Turdus moluccensis Statius Müller, 1776.
-
Leucopitta: gr. λευκος leukos – biały; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[28]. Gatunek typowy: Pitta cyanea Blyth, 1843.
-
Purpureipitta: łac. purpureus – purpurowego koloru, od purpura – purpurowy, od gr. πορφυρα porphura – purpurowy; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[29]. Gatunek typowy: Pitta venusta S. Müller, 1836.
-
Cyanopitta: gr. κυανος kuanos – ciemno-niebieski; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[30]. Gatunek typowy: Brachyurus steerii Sharpe, 1876.
-
Calopitta: gr. καλος kalos – piękny; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[31]. Gatunek typowy: Pitta maxima S. Müller & Schlegel, 1845.
-
Galeripitta: łac. galerum – czapka, od galea – hełm; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[32]. Gatunek typowy: Turdus sordidus Statius Müller, 1776.
-
Insignipitta: łac. insignis – godny uwagi, od in – w kierunku; signum – znak, wskazówka; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[33]. Gatunek typowy: Pitta elliotii Oustalet, 1874.
-
Monilipitta: łac. monile, monilis – naszyjnik, kołnierz; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[34]. Gatunek typowy: Pitta (Phoenicocichla) arquata Gould, 1871.
-
Ornatipitta: łac. ornatus – strojny, od ornare – stroić; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[35]. Gatunek typowy: Turdus guajanus Statius Muller, 1776.
-
Pulchripitta: łac. pulcher, pulchra – piękny; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[36]. Gatunek typowy: Pitta iris Gould, 1842.
-
Austropitta: łac. australis – południowy, od auster, austri – południe; rodzaj Pitta Vieillot, 1816[37]. Gatunek typowy: Pitta strepitans Temminck, 1825 = Pitta versicolor Swainson, 1825.
Podział systematyczny
Do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami[16]:
Przypisy
-
↑ Pittidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
-
↑ E. Blyth. Report for December Meeting, 1842, with Addenda subsequently appended. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 12 (2), s. 960, 1843 (ang.).
-
↑ H.G.L. Reichenbach: Avium Systema Naturale. Drezno i Lipsk: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. tab. 52. (niem.)
-
↑ a b c C.L. Bonaparte. Conspectus Systematis Ornithologiæ. „Annales des sciences naturelles, Zoologie”. Seria 2. 1, s. 135, 1854 (fr.).
-
↑ C.L. Bonaparte. Conspectus Volucrum Zygodactylorum. „Ateneo Italiano”. 2, s. 317, 1854 (wł.).
-
↑ E. Blyth. Report of Curator, Zoological Department, February, 1862. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 31, s. 343, 1862 (ang.).
-
↑ a b Elliot 1870 ↓, s. 413.
-
↑ Elliot 1870 ↓, s. 416.
-
↑ J. Gould: Monograph of the Pittidae. John Gould, 1880, s. ryc. (8). (ang.)
-
↑ P.L. Sclater: Catalogue of the Birds in the British Museum. Cz. 14. 1888, s. 419. (ang.)
-
↑ a b c Elliot 1895 ↓, s. xviii.
-
↑ a b Elliot 1895 ↓, s. xvii.
-
↑ G.M. Mathews. New generic names, with some notes on others. „Austral Avian Record”. 2, s. 62, 1913-1915 (ang.).
-
↑ Pitta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2015-01-29]
-
↑ L.J.P. Vieillot: Analyse d’une nouvelle ornithologie élémentaire. Paris: Deteville, libraire, rue Hautefeuille, 1816, s. 42. (fr.)
-
↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Pittidae Swainson, 1831 - kurtaczki - Pittas (wersja: 2015-05-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-04-29].
-
↑ F. Gill & D. Donsker (red.): NZ wrens, broadbills & pittas (ang.). IOC World Bird List: Version 7.1. [dostęp 2017-04-29].
-
↑ J. Erritzoe: Family Pittidae (Pittas). W: J. del Hoyo, A. Elliott & D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 8: Broadbills to Tapaculos. Barcelona: Lynx Edicions, 2003, s. 135-160. ISBN 84-87334-50-4. (ang.)
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Pitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Hydrornis.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Eucichla.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Gigantipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Iridipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Melanopitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Erythropitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Anthocincla.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Cervinipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Leucopitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Purpureipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Cyanopitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Calopitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Galeripitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Insignipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Monilipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Ornatipitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Pulchripitta.
-
↑ Jobling 2017 ↓, s. Austropitta.
Bibliografia
- J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-04-29]. (ang.)
- A. Kemp & M.D. Bruce: Kurtaczki. Pittidae. W: Ptaki. Wszystkie rodziny świata. Warszawa: Buchmann, 2012, s. 656. ISBN 978-83-7670-263-6.
- D.G. Elliot: A monograph of the Pittidæ, or family of ant-thrushes. Londyn: B. Quaritch, 1895. (ang.)
-
D.G. Elliot. Remarks on some lately-described Pittae, with a Synopsis of the Family as now known. „Ibis”. Nowa seria. 6, s. 408-421, 1870 (ang.).
Linki zewnętrzne
Rodziny ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes) Królestwo:
zwierzęta • Typ:
strunowce • Podtyp:
kręgowce • Gromada:
ptaki • Rząd:
wróblowebarglikowce(Acanthisitti)
tyrankowce(Tyranni)
śpiewające(Oscines)
Układ filogenetyczny na podstawie Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rząd: Passeriformes - wróblowe. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-07-18].