dcsimg
Image of European gooseberry
Creatures » » Plants » » Dicotyledons » » Gooseberries »

European Gooseberry

Ribes uva-crispa L.

Ribes uva-crispa ( Vietnamese )

provided by wikipedia VI
Đây là bài viết về một loài thực vật thuộc chi Lý chua, phân bố đặc trưng ở châu Âu.

Lý chua lông, tên khoa học là Ribes uva-crispa (tên tiếng Anh là gooseberry), là một loài thực vật có hoa trong chi Lý chua, họ Lý chua (hay Lý gai). Loài này được miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Lý chua lông phân bố tự nhiên ở châu Âu, tây bắc châu Phi, tây, nam châu Á.[2] Gooseberry bushes produce an edible fruit and are grown on both a commercial and domestic basis. The species is also sparingly naturalized in scattered locations in North America.[3]

Etymology

Trong tiếng Anh cây này được gọi là "gooseberry" nhưng không liên quan gì đến con ngỗng (goose) cả, mà chẳng qua là do cách phiên âm của người Anh khi nghe tên gọi cây này từ các ngôn ngữ khác ở châu Âu (như tiếng Đức, Pháp, Hà Lan...).[4]

Trong tiếng Việt được dịch là cây Lý chua lông bằng cách ghép giữa tên của chi Lý chua với đặc điểm quả có lông nhỏ bao quanh.

Tên khoa học của cây uva-crispa nghĩa đen là "nho cong".[5]

Đặc điểm tăng trưởng

Lý chua lông là cây bụi rậm, phát triển tới chiều cao 1.5 m và tán rộng cũng tương ứng,[6] cành nhánh chắc khỏe có lông nhọn, mọc dày. Hoa hình chuông mọc đơn lẻ hoặc theo cặp mọc từ cụm 3-5 lá thùy. Quả mọng, nhỏ có vị chua, thường có lông (trừ một giống quả trơn có tên khoa học là R. uva-crispa). Quả thường có màu xanh, nhưng cũng có gặp màu đỏ, tím, vàng hay trắng nhưng ít gặp hơn.

Phân bố và khí hậu

 src=
Currant and gooseberry output in 2005

Lý chua lông được trồng phổ biến ở thế kỷ 19, như đã được mô tả năm 1879:[7]

Quả lý chua lông là cây bản địa ở nhiều vùng của Châu Âu và Tây Á, phát triển tự nhiên ở các đồng cỏ núi cao và rừng đá ở vùng thấp, từ Pháp về phía đông, đến dãy Himalaya và bán đảo Ấn Độ..

Canh tác

 src=
Sectioned gooseberries showing seeds
Tập tin:Gooseberry flower1.jpg
A blossom of Ribes uva-crispa

Lý chua lông thường được nhân giống bằng cách cắt chiết cành vào mùa thu, cây chiết sẽ ra quả sau vài năm tuổi.

 src=
Ribes uva-crispa[8]

Các giống

Nhiều giống đã được phát triển cho cả nhu cầu thương mại và sử dụng truyền thống. Những giống sau đây đã đạt được giải thưởng Garden Merit của Royal Horticultural Society:[9]-

  • 'Careless'
  • 'Greenfinch'
  • 'Invicta'
  • 'Leveller'
  • 'Whinham's Industry'

Sâu bệnh

Lý chua lông dễ bị hại bởi sâu bướm đêm (Abraxas grossulariata) caterpillars.[7].[7]

Giá trị dinh dưỡng

Gooseberry, raw
Ribes.sppGiá trị dinh dưỡng cho mỗi 100 g (3,5 oz)Năng lượng184 kJ (44 kcal)
10.18 g
Chất xơ4.3 g
0.58 g
0.88 g
VitaminVitamin A equiv.
(2%)
15 μgThiamine (B1)
(3%)
0.04 mgRiboflavin (B2)
(3%)
0.03 mgNiacin (B3)
(2%)
0.3 mgPantothenic acid (B5)
(6%)
0.286 mgVitamin B6
(6%)
0.08 mgFolate (B9)
(2%)
6 μgVitamin C
(33%)
27.7 mgVitamin E
(2%)
0.37 mg Chất khoángCanxi
(3%)
25 mgSắt
(2%)
0.31 mgMagiê
(3%)
10 mgMangan
(7%)
0.144 mgPhốt pho
(4%)
27 mgKali
(4%)
198 mgNatri
(0%)
1 mgKẽm
(1%)
0.12 mg Thành phần khácNước87.87 g
Tỷ lệ phần trăm xấp xỉ gần đúng sử dụng lượng hấp thụ thực phẩm tham chiếu (Khuyến cáo của Hoa Kỳ) cho người trưởng thành.
Nguồn: CSDL Dinh dưỡng của USDA

Trong 100 gram, lý chua lông cung cấp 44 Ca-lo và là nguồn vitamin C tuyệt vời (33% nhu cầu hàng ngày) (xem bảng). Các dưỡng chất khác không đáng kể. Lý chua đen gồm 88% nước, 10% carbohydrat, và dưới 1% mỗi loại đạmmỡ (xem bảng).

Sử dụng trong ẩm thực

Lý chua đen có thể ăn được bằng nhiều hình thức như ăn trực tiếp, hay được chế biến như dùng làm nguyên liệu trong món tráng miệng, hương liệu trong đồ uống, làm mứt, quả khô.

Tham khảo

  1. ^ “The Plant List: A Working List of All Plant Species”. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2014.
  2. ^ Altervista Flora Italiana, Ribes uva-crispa L.
  3. ^ Flora of North America, Ribes uva-crispa Linnaeus, 1753. European gooseberry, groseillier épineux
  4. ^ “Online Etymology Dictionary”. etymonline.com.
  5. ^ Harrison, Lorraine (2012). RHS Latin for gardeners. United Kingdom: Mitchell Beazley. tr. 224. ISBN 9781845337315.
  6. ^ Harry Baker (1999). Growing Fruit. Octopus Publishing Group. tr. 70. ISBN 9781840001532.
  7. ^ a ă â Baynes, T. S. biên tập (1879). “Gooseberry”. The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, and General Literature 10. C. Scribner's sons. tr. 779.
  8. ^ Thomé, Otto Wilhelm (1885). Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz.
  9. ^ Lỗi chú thích: Thẻ sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên apps.rhs.org.uk

Liên kết ngoài

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedia tác giả và biên tập viên
original
visit source
partner site
wikipedia VI

Ribes uva-crispa: Brief Summary ( Vietnamese )

provided by wikipedia VI
Đây là bài viết về một loài thực vật thuộc chi Lý chua, phân bố đặc trưng ở châu Âu.

Lý chua lông, tên khoa học là Ribes uva-crispa (tên tiếng Anh là gooseberry), là một loài thực vật có hoa trong chi Lý chua, họ Lý chua (hay Lý gai). Loài này được miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Lý chua lông phân bố tự nhiên ở châu Âu, tây bắc châu Phi, tây, nam châu Á. Gooseberry bushes produce an edible fruit and are grown on both a commercial and domestic basis. The species is also sparingly naturalized in scattered locations in North America.

license
cc-by-sa-3.0
copyright
Wikipedia tác giả và biên tập viên
original
visit source
partner site
wikipedia VI